شکست دوباره ایلان ماسک در نبرد حقوقی با OpenAI
«بازارگون» بررسی میکند:دومینوی گرانی در سبد غذایی خانوار
به گزارش بازارگون، گزارش مرکز آمار ایران از تورم اقلام خوراکی در اردیبهشت ماه 1405 نشان میدهد که فشار تورمی در بخش خوراکیها بر اقتصاد خانوارها سایه انداخته است. به طوری که گروه «خوراکیها و نوشیدنیها» بعد از دخانیات بیشترین میزان تورم را در دومین ماه از سال نسبت به مدت مشابه سال پیش، تجربه کرده است. «بازارگون» برای بررسی این موضوع گزارش تورم اردیبهشتماه را در بخش اقلام خوراکی زیر ذرهبین قرار داده است.
بر اساس گزارش مذکور، هزینه سبد خوراکی خانوارها در اردیبهشت ماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته با رشد 129.8 درصدی مواجه بوده است. این میزان رشد، تورم خوراکیها را در رده دوم تورم نقطهبهنقطه کشور در دومین ماه از سال قرار داده است. همچنین تورم ماهانه این بخش (اردیبهشت نسبت به فروردین) به 7.8 درصد میرسد. همچنین گزارش یادشده نشان میدهد که میانگین تورم 12 ماهه منتهی به اردیبهشت که از آن به عنوان تورم سالانه یاد میشود در بخش خوراکیها و نوشیدنیها به 82.7 درصد میرسد.
نگاهی به این گزارش حاکی از آن است که در بررسی نقطهبهنقطه بیشترین تورم مربوط به روغن خوراکی بوده و کمترین آن نیز به سیب زمینی رسیده است. اما آنچه بیش از ارقام ثبتشده جلب توجه میکند، تداوم روند صعودی قیمت خوراکیها در ماههای اخیر است. بررسی نرخ تورم ماهانه این گروه در یک سال گذشته نشان میدهد که اگرچه شدت افزایش قیمتها در برخی ماهها با نوسان همراه بوده، اما خوراکیها بهطور مستمر تحت فشار تورمی قرار داشتهاند. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که افزایش قیمت مواد غذایی بیش از هر بخش دیگری بهصورت مستقیم بر سطح رفاه خانوارها اثر میگذارد و کوچکترین تغییر در قیمت این اقلام، خود را در هزینههای روزمره مردم نشان میدهد.
از سوی دیگر، رشد بالای تورم نقطهبهنقطه و ثبت تورم ماهانه قابل توجه در اردیبهشتماه، میتواند نشانهای از تشدید فشارهای واردشده بر زنجیره تأمین و بازار کالاهای اساسی باشد. در شرایطی که اقتصاد کشور طی ماههای اخیر با شوکهای متعددی مواجه بوده، بازار خوراکیها نیز از این تحولات مصون نمانده و آثار آن در شاخصهای قیمتی بهوضوح قابل مشاهده است. نرخ تورم ماهانه این گروه در برخی ماهها به کمتر از 5 درصد نیز رسیده، اما ثبت تورمهای بالاتر از 5 درصد در بخش قابل توجهی از ماههای مورد بررسی و همچنین جهش 15.5 درصدی بهمنماه، از وجود فشارهای مستمر بر بازار خوراکیها حکایت دارد.
در این میان، تورم 7.8 درصدی اردیبهشتماه نیز نشان میدهد که روند افزایش قیمت مواد غذایی همچنان در سطوح بالایی قرار دارد. به بیان دیگر، خانوارها نهتنها در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته با رشد چشمگیر هزینههای خوراکی مواجه شدهاند، بلکه در فاصله یک ماه نیز ناچار به پرداخت هزینههای بیشتری برای تأمین نیازهای غذایی خود شدهاند.
این روند در شرایطی رقم خورده که اقتصاد کشور طی ماههای اخیر با مجموعهای از چالشها و نااطمینانیهای بیرونی و درونی روبهرو بوده است. تداوم درگیریهای نظامی، محدودیتهای ایجادشده در مسیرهای تجاری و حملونقل و افزایش ریسک در فرآیند تأمین و توزیع کالاها، فضایی را ایجاد کرده که بازار خوراکیها بهعنوان یکی از حساسترین بخشهای اقتصاد، واکنش سریعتری به آن نشان داده است. از همین رو، بررسی جزئیات تورم اقلام خوراکی میتواند تصویر روشنتری از ابعاد این فشارهای قیمتی و کالاهای اثرگذار بر رشد هزینههای خانوارها ارائه کند.
جزییات تورم اقلام خوراکی
گزارش تورم مصرفکننده در ماه میانی بهار، نشان میدهد که بیشترین تورم نقطهبهنقطه و ماهانه در میان اقلام خوراکی مربوط به گروه لبنیات، تخممرغ و روغن است. این گروه، محرک اصلی فشار بر سفرههای خانوار در ماه جاری بوده است. این بخش با ثبت رشد خیرهکننده 45.2 درصدی در قیمت تخممرغ و جهش بیش از 15 درصدی در انواع روغنها، نشان داد که شوکهای ماهانه تنها نوک کوهی از یخ است که در زیر آن، یک بحران سالانه نهفته است. برخلاف میانگین تورم سالانه کشور که 83.9 درصد گزارش شده، نرخ تورم نقطه به نقطه در این گروه، تقریبا رکوردشکنی کرده است. به طوری که روغن نباتی جامد با رشد شدید 431.3 درصد و روغن مایع با 353.9 درصد، فراتر از میانگین تورم کل حرکت کردهاند. برخی کارشناسان اعتقاد دارند مشکلات مربوط به جنگ و محاصره دریایی با ایجاد اختلال در واردات نهادههای دامی و افزایش هزینههای لجستیک و ریسک حملونقل، هزینههای تولید را بالا برده و این فشار را به طور مستقیم به مصرفکننده منتقل کرده است.
اما سری هم به تورم گوشت قرمز، سفید و فرآوردههای آنها بزنیم. در این بخش نیز همچنان شاهد افت شدید قدرت خرید خانوارها هستیم. نگاهی به جزییات این بخش نشان میدهد که در برخی اقلام تورم این گروه چند برابر کل تورم کشور است. برای مثال تورم نقطه به نقطه مرغ در اردیبهشت ماه به 287.4 درصد رسیده است. بنابراین نرخ رشد قیمت این کالای استراتژیک، تقریباً 3.5 برابر میانگین تورم کل کشور بوده است. با توجه به تکیه بالای خانوارها به گوشت مرغ برای تامین پروتئین مصرفی میتوان گفت کالاهای پروتئینی با سرعتی بسیار فراتر از سرعت رشد درآمدها، در حال دور شدن از دسترس مردم هستند و این شکاف، نابرابری غذایی را در جامعه تشدید میکند. تورم نقطه به نقطه گوشت گاو نیز به 157.3 درصد میرسد. در مقیاس ماهانه اما در این گروه، بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به مرغ با 25 درصد و کنسرو ماهی تن با 10.1 درصد است.
گروه دیگری که در گزارش مرکز آمار ایران مورد بررسی قرار گرفته است، گروه نان و غلات است. برنج خارجی، برنج ایرانی، رشته آش و ماکارونی در گروه نان و غلات قرار میگیرند؛ گروهی که تورم آن بین 84 تا 222 درصد گزارش شده است. در این گروه، اقلام رشته آش با 9.6 درصد و ماکارونی با 7.7 درصد بیشترین افزایش قیمت را نسبت به ماه قبل داشتهاند. رشد قابل توجه قیمت برنج و ماکارونی، که از اصلیترین اقلام مصرفی خانوارهای ایرانی به شمار میروند، نشاندهنده انتقال فشار تورمی به کالاهای پایه و پرمصرف سبد غذایی است.
گروه لبنیات و فرآوردههای آن شامل شیر پاستوریزه، ماست، پنیر، دوغ و خامه نیز با افزایش قیمت قابل توجهی روبهرو شده است. نرخ تورم نقطهبهنقطه این گروه بین 83 تا 138 درصد برآورد میشود. افزایش هزینههای تولید، رشد قیمت نهادههای دامی و هزینههای حملونقل از مهمترین عوامل اثرگذار بر قیمت محصولات لبنی بودهاند. با توجه به اینکه منابع پروتئین خانوارها به دلیل تورم شدید در انواع گوشت و تخم مرغ محدود شده است، رشد هزینهها در بخش لبنیات میتواند این مسیر را نیز برای خانوارها سخت کرده و سلامت آنها را تحت تاثیر قرار دهد.
قند و شکر نیز در اردیبهشتماه افزایش قیمت قابل توجهی را تجربه کردهاند. نرخ تورم نقطهبهنقطه این دو قلم بین 94 تا 95 درصد بوده که به معنای تقریباً دو برابر شدن قیمت آنها در مقایسه با سال گذشته است. این افزایش علاوه بر مصرف مستقیم خانوارها، بر هزینه تولید بسیاری از محصولات غذایی و شیرینیجات نیز اثر گذاشته است.
گروه آشامیدنیها و سایر خوراکیها شامل نوشابه، چای، انواع سس و شیرینی خشک نیز با تورم نقطهبهنقطه بین 101 تا 215 درصد مواجه بوده است. رشد سهرقمی قیمت در این بخش نشان میدهد موج افزایش هزینهها تنها به کالاهای اساسی محدود نمانده و طیف گستردهای از محصولات مصرفی روزانه را دربر گرفته است.
به طور کلی میتوان گفت کالاهایی که زمانی ارزانتر یا جایگزین مناسبی برای اقلام گرانتر محسوب میشدند نیز از موج افزایش قیمتها در امان نماندهاند. به همین دلیل، تورم خوراکیها دیگر تنها یک شاخص اقتصادی نیست، بلکه به یکی از ملموسترین چالشهای معیشتی مردم تبدیل شده است؛ چالشی که آثار آن را میتوان در تغییر الگوی مصرف، کوچکتر شدن سبد خرید و کاهش قدرت خرید خانوارها بهروشنی مشاهده کرد.
اخبار اقتصاد کلان را اینجا بخوانید.
