غلامحسین محمدی سرپرست تأمین اجتماعی شد
بانک مرکزی با یکپنجم تقاضای بانکها موافقت کردبانک مرکزی ترمز نقدینگی بانکها را کشید
به گزارش بازارگون، بانک مرکزی در تازهترین عملیات بازار باز، تنها با پرداخت ۷۰ هزار میلیارد تومان از ۳۵۹.۶ هزار میلیارد تومان درخواست نقدینگی ۱۵ بانک موافقت کرد؛ به این ترتیب، در هفته منتهی به ۱۲ مرداد تنها حدود یکپنجم تقاضای شبکه بانکی از مسیر توافق بازخرید تأمین شد.
گزارش عملیات اجرایی سیاست پولی بانک مرکزی در هفته منتهی به ۱۲ مرداد نشان میدهد ۱۵ بانک در مجموع ۳۵۹ هزار و ۶۹۰ میلیارد تومان سفارش در سامانه بازار بینبانکی ثبت کردهاند، اما بانک مرکزی در نهایت با ۷۰ هزار میلیارد تومان از این درخواستها موافقت کرده است.
این منابع در قالب توافق بازخرید در اختیار بانکها قرار گرفته و سررسید آن هفت روزه است. نرخ سود این توافق نیز ۲۳ درصد تعیین شده است. در این روش، بانک مرکزی در ازای دریافت اوراق مالی، منابع مورد نیاز بانکها را برای دورهای کوتاهمدت تأمین میکند و بانکها در پایان دوره موظف به بازپرداخت منابع هستند.
در این حراج، بانک مرکزی از ابزار توافق بازخرید استفاده کرد و در بخش خرید قطعی اوراق نیز هیچ پیشنهادی از سوی بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی دریافت نشد. در مجموع، حجم عملیات این هفته به ۷۰ هزار میلیارد تومان رسید.
بانک مرکزی چقدر از تقاضای بانکها را پذیرفت؟
فاصله میان میزان درخواست بانکها و منابع تخصیصیافته در این هفته قابل توجه است. شبکه بانکی ۳۵۹.۶ همت نقدینگی درخواست کرده بود، اما تنها ۷۰ همت از این رقم تأمین شد؛ یعنی بانک مرکزی حدود ۱۹.۵ درصد تقاضای ثبتشده را پذیرفت.
این اتفاق در ادامه سیاست بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی در بازار بینبانکی رخ داده است. بانک مرکزی عملیات بازار باز را بهصورت هفتگی و موردی و با هدف مدیریت ذخایر شبکه بانکی اجرا میکند. موضع این بانک در هر حراج، بر اساس برآورد وضعیت ذخایر بازار بینبانکی و با هدف کنترل نوسانات نرخ بازار حول نرخ هدف تعیین میشود.
بانکها نیز در صورت نیاز به منابع کوتاهمدت، سفارش خود را از طریق سامانه بازار بینبانکی ثبت میکنند. بنابراین فاصله میان سفارشهای ثبتشده و منابعی که در نهایت بانک مرکزی در اختیار شبکه بانکی قرار میدهد، یکی از نشانههای میزان مداخله این بانک در بازار پول محسوب میشود.
آمار هفته جاری نیز از رویکرد نسبتاً محتاطانه بانک مرکزی حکایت دارد؛ چراکه بخش بزرگی از تقاضای نقدینگی بانکها پاسخ داده نشده است. البته این موضوع به معنای حذف نیاز بانکها به نقدینگی نیست و بخشی از نیاز شبکه بانکی میتواند از مسیرهای دیگر بازار بینبانکی تأمین شود.
پول بانک مرکزی، کوتاهمدت و با نرخ ۲۳ درصد
یکی از ویژگیهای عملیات این هفته، کوتاه بودن دوره تأمین منابع است. بانکها منابع دریافتشده را تنها برای هفت روز در اختیار خواهند داشت و در پایان این دوره باید آن را با نرخ سود ۲۳ درصد تسویه کنند.
همچنین ارزش مانده توافقهای بازخرید سررسیدشده در سال جاری بیش از ۶۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده است. این رقم نشان میدهد بخش عمده منابعی که بانک مرکزی از طریق این ابزار در اختیار شبکه بانکی قرار داده، در موعد مقرر به بانک مرکزی بازگشته است.
اهمیت این موضوع از آن جهت است که عملیات بازار باز در اصل برای تأمین کوتاهمدت نقدینگی بانکها طراحی شده و الزاماً به معنای تزریق دائمی پول به اقتصاد نیست. در توافق بازخرید، منابع برای مدت مشخص در اختیار بانک قرار میگیرد و سپس به بانک مرکزی بازمیگردد.
در نتیجه، صرف اعلام رقم منابع تزریقشده در یک حراج نمیتواند تصویر کاملی از اثر این سیاست بر پایه پولی و نقدینگی ارائه دهد. مدت توافق، میزان تمدید یا تسویه قراردادها و روند عملیات در هفتههای بعد نیز در ارزیابی اثر نهایی آن اهمیت دارد.
با این حال، تداوم پذیرش بخش محدودی از سفارشهای بانکها میتواند نشانهای از احتیاط بیشتر سیاستگذار پولی در قبال تزریق منابع باشد؛ بهویژه در شرایطی که کنترل رشد نقدینگی و تورم به یکی از محورهای اصلی سیاست پولی تبدیل شده است.
بانک مرکزی از ابتدای سال تلاش کرده است با مدیریت دقیقتر عملیات بازار باز و همزمان کنترل ترازنامه بانکها، رشد پول پرقدرت و نقدینگی را محدود کند. بر اساس گزارش منتشرشده، در برخی هفتههای سال حتی تنها حدود ۱۰ درصد از درخواست نقدینگی بانکها در عملیات بازار باز پذیرفته شده است.
این رویکرد از یک سو میتواند به مهار رشد نقدینگی و کنترل فشارهای تورمی کمک کند، اما از سوی دیگر، در صورت تداوم نیاز بانکها به منابع، محدود کردن دسترسی آنها به نقدینگی میتواند فشار بیشتری بر بازار بینبانکی وارد کند. از همین رو، میزان تزریق منابع در عملیات بازار باز را باید در کنار نرخ بازار بینبانکی، وضعیت ترازنامه بانکها و روند رشد نقدینگی بررسی کرد.
رشد نقدینگی همچنان یک مسئله کلیدی
دادههای ارائهشده درباره رشد نقدینگی نیز اهمیت سیاست بانک مرکزی را بیشتر میکند. بر اساس این گزارش، حجم نقدینگی از حدود ۱۰ هزار همت در پایان سال ۱۴۰۳ به ۱۵ هزار همت در پایان سال ۱۴۰۴ رسیده است؛ رشدی که در متن گزارش حدود ۵۰ درصد عنوان شده است.
در چنین شرایطی، سیاستگذار پولی تلاش میکند از تبدیل نیاز کوتاهمدت بانکها به رشد ماندگار پایه پولی و نقدینگی جلوگیری کند. عملیات بازار باز نیز یکی از ابزارهایی است که بانک مرکزی برای تنظیم همین جریان نقدینگی در اختیار دارد.
البته نسبت دادن تغییرات تورم به یک ابزار مشخص سیاست پولی نیازمند احتیاط است. کاهش تورم ماهانه در تیرماه میتواند همزمان تحت تأثیر مجموعهای از عوامل پولی، ارزی، قیمتی و انتظارات تورمی قرار گرفته باشد و نمیتوان صرفاً از روی این تغییر، اثر عملیات بازار باز را اندازهگیری کرد.
آنچه در عملیات هفته منتهی به ۱۲ مرداد روشن است، فاصله قابل توجه میان نیاز اعلامشده شبکه بانکی و منابعی است که بانک مرکزی حاضر به تأمین آن شده است. بانکها برای دریافت نزدیک به ۳۶۰ همت منابع درخواست دادهاند، اما سهم آنها از این تقاضا به ۷۰ همت محدود شده است؛ رویکردی که نشان میدهد بانک مرکزی در مدیریت نقدینگی بازار بینبانکی، دستکم در این هفته، مسیر احتیاط را در پیش گرفته است.
اخبار اقتصاد کلان را اینجا بخوانید.
