غلامحسین محمدی سرپرست تأمین اجتماعی شد
بازارگون در گفتوگو با امیرحسن کاکایی بررسی کرد:دوگانهسوزها دوباره روی میز سیاستگذار
به گزارش بازارگون، در شرایطی دوگانهسوز کردن خودروهای شخصی طی چندماه اخیر دوباره روی میز کار سیاستگذاران خودرویی قرار گرفته است که این روش در دهه 80 یک بار به مرحله اجرا رسیده بود اما کارنامه موفقی نداشت. حالا اما به نظر میرسد تصمیمگیران حوزه خودرو با ناامید شدن از برقیسازی ناوگان خودرویی کشور بار دیگر به به نسخه قدیمی دوگانهسوزها پناه آوردهاند.
میانگین مصرف بنزین برای خودروهای ایرانی حدودا ۱۰ لیتر برای ۱۰۰ کیلومتر است. این درحالی است که این رقم در سطح جهانی حدود ۷ لیتر برای ۱۰۰ کیلومتر است. این موضوع در کنار هزینه بالای یارانه بنزین که روی دوش دولت است و کسری بودجه هر ساله تغییر در الگوی مصرف سوخت خودروها را اجتنابناپذیر کرده است. در واقع با این کسری بودجه دولت دیگر توان ادامه دادن سوبسید بنزین را ندارد. از طرف دیگر افزایش نرخ بنزین اثرات اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی زیادی را در بردارد. بنابراین سیاستگذار سعی کرده تا مصرف بنزین را کنترل کند. اما درحالی که صنعت خودروی جهان به سمت برقیسازی حرکت میکند، تصمیم سیاستگذار داخلی بازگرداندن مخزن گاز به صندوق عقب خودروهاست.
نشانههای زیادی از افزایش تمایل تصمیمسازان به گسترش خودروهای دوگانهسوز وجود دارد. یکی از این موارد طرح گازسوز کردن رایگان خودروهای شخصی است. از آبان ماه سال گذشته طرحی از طرف شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی آغاز شد که طی آن صاحبان خودروهای شخصی مدل ۱۳۹۴ و بالاتر میتوانند بهصورت رایگان خودروهای خود را به دوگانهسوز تبدیل کنند. طی روزهای اخیر نیز اظهارنظرهایی از طرف مسئولین این شرکت و همچنین برخی از نمایندگان مجلس در اینباره شنیده شده است. روز یکشنبه 24 خرداد نیز جلیل مختار، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: « توسعه صنعت CNG، افزایش سهم آن در سبد سوخت کشور، حمایت از گازسوز کردن ناوگان حملونقل، گسترش حملونقل عمومی و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر از جمله محورهایی است که قانون برنامه هفتم توسعه مورد تاکید قرار گرفته است.»
اما در این میان پرسشی که خودنمایی میکند این است که اگر قرار است این برنامه به کمک مصرف سوخت بیاید چرا در دهه 80 موفق نشد و اگر موفق بود چرا متوقف شد؟ علیاکبر محرابیان، وزیر صنایع و معادن دولتهای نهم و دهم تاکید زیادی روی تنوع سبد سوختی از طریق خودروهای دوگانهسوز و گازسوز داشت تا جایی که در ابتدای ورود خود به وزارت صنعت، خودروسازان را ملزم به تولید محصولات دوگانهسوز کرد و حتی تاکیدش بر این بود که خودروهای تولیدی تنها به صورت گازسوز عرضه شوند. سرمایه زیادی هم صرف این برنامه شد به طوری که طبق اعلام سازمان برنامه و بودجه، بیش از ۸میلیارد دلار برای ایجاد زیرساخت خودروهای گازسوز در کشور سرمایهگذاری شده و حدود ۲هزار و ۵۰۰ جایگاه CNG در کشور ایجاد شد. اما چرا در نهایت به موفقیتی نرسید و کم کم از سبد تولید خودروسازان خارج شد؟ آیا اشکال ازاصل سیاست بود یا نگاه سیاسگذار به اجرای برنامهها دچار مشکل بود؟ همین پرسش را با امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو و استاد دانشکده خودرو دانشگاه علم و صنعت در میان گذاشتیم. در این گفتوگو سعی کردیم ریشههای شکست این سیاست را زیر ذرهبین قرار دهیم.
بلندپروازی با برنامههای کوتاهمدت
امیرحسن کاکایی معتقد است اصل تاکید روی دوگانهسوزها نیست که میتواند به عنوان مشکل تعریف شود چراکه هر کشوری با توجه به سبد سوختی خود سیاستگذاری میکند و ایران نیز منابع گاز قابل توجهی دارد. این کارشناس صنعت خودرو با اشاره به موضوع اصلاح الگوی مصرف سوخت در کشور تأکید میکند که تغییر رفتار مصرفکننده در حوزه انرژی، یک فرایند کوتاهمدت نیست و اساساً نمیتوان آن را در چارچوب یک دولت یا یک برنامه محدود زمانی تعریف کرد.
او توضیح میدهد که در شرایط فعلی، وقتی قیمت بنزین نسبت به سایر حاملهای انرژی پایین است، طبیعی است که مصرفکننده انگیزه جدی برای حرکت به سمت خودروهای گازسوز یا برقی نداشته باشد. به همین دلیل، به اعتقاد او، هرگونه سیاست اصلاحی باید بهصورت تدریجی و پلکانی طراحی شود؛ بهگونهای که هم اصلاح قیمت سوخت و هم توسعه زیرساختهای جایگزین بهطور همزمان پیش برود، نه جدا از هم.
کاکایی با تأکید بر اینکه تغییر در الگوی مصرف انرژی حداقل به یک افق ۵ تا ۱۰ ساله نیاز دارد، میگوید: این نوع سیاستها ذاتاً ملی هستند و نمیتوان آنها را محدود به دوره یک دولت دانست با این حال شاهد هستیم که هر دولتی که روی کار میآید سیاستها و برنامههای جدیدی را کلید میزند.
این کارشناس صنعت خودرو در ادامه با اشاره به تجربه جهانی میگوید: در کشورهایی مانند چین، آمریکا و کشورهای اروپایی، حرکت به سمت خودروهای برقی یک روند تدریجی و طولانیمدت بوده است. او توضیح میدهد که این کشورها نه با تصمیمهای ناگهانی، بلکه با برنامهریزی چندلایه و هماهنگ میان صنعت خودرو، انرژی و زیرساختهای شهری به این نقطه رسیدهاند.
کاکایی نمونه چین را مهمتر میداند و میافزاید: پیشرفت این کشور در حوزه خودروهای برقی فقط محدود به صنعت خودرو نبوده، بلکه همزمان با توسعه تولید برق پاک، گسترش پنلهای خورشیدی و اصلاح ساختار تأمین انرژی پیش رفته است. به گفته او، همین نگاه یکپارچه و چندبخشی باعث شده چین در سالهای اخیر به یکی از بازیگران اصلی این صنعت در جهان تبدیل شود.
وی اشاره میکند که با روند فعلی حتی برق نیز در ایران انرژی پاک محسوب نمیشود چراکه برای تولید آن بعضا حتی مازوتسوزی میشود. بنابراین برای حرکت به سمت نوعی از سوخت باید شیوه تولید آن را هم در نظر گرفت.
او با انتقاد از وضعیت سیاستگذاری در ایران میگوید: مشکل اصلی این است که ما به جای طراحی یک بسته کامل سیاستی، مجموعهای از تصمیمهای جدا از هم و مقطعی میگیریم. در حالی که در تجربه جهانی، توسعه خودرو برقی یا اصلاح مصرف سوخت، یک «پکیج کامل» است که هم تولید، هم مصرف و هم زیرساخت را بهصورت همزمان پوشش میدهد.
کاکایی همچنین به مسئله ناوگان فرسوده اشاره میکند و میگوید: بخش قابل توجهی از خودروهای موجود در کشور چند برابر استاندارد جهانی سوخت مصرف میکنند و تا زمانی که این ناوگان نوسازی نشود، هرگونه سیاست قیمتی یا تشویقی اثرگذاری محدودی خواهد داشت.
او در ادامه به نقش حملونقل عمومی اشاره کرده و توضیح میدهد که در بسیاری از کشورها، اولویت ابتدا بر توسعه حملونقل عمومی بوده، اما در ایران این بخش به حال خود رها شده و همین موضوع باعث تشدید ترافیک و افزایش مصرف سوخت شده است.
این کارشناس صنعت خودرو میگوید زمانی که عباس علی آبادی در وزارت صمت بود و «خودروهای برقی» کلیدواژه اصلی این وزارتخانه شده بود بازهم در هیچ سازمان بزرگی شاهد نبودیم که از خودروهای برقی استفاده شود. چراکه آنها هم میدانستند که با این رویه چنین سرمایهگذاری به صلاح نیست. بنابراین از مصرفکننده هم نمیشد انتظار داشت که بدون یرساخت و برنامه عملی بلندمدت به سمت این خودروها برود.
کاکایی در پایان تأکید میکند که یکی از مشکلات ساختاری در سیاستگذاری کشور، تکرار مداوم راهحلهای قبلی بدون بازبینی تجربه شکستهاست. او اعتقاد دارد علت بازگشت به سیاست دهه 80 این است که مشکل مصرف سوخت بازهم رشد کرده و این بار هم مثل قبل همان نسخههای قدیمی بدون فکر و بدون برنامهریزی مطرح میشوند.
اخبار تولید و تجارت را اینجا بخوانید.
