اعلام زمان اخذ مالیات بر سوداگری
تحلیل دادههای جابویژن از وضعیت اشتغالبازار کار ایران در رکود؛ کاهش ۵۳ درصدی فرصتهای شغلی پس از جنگ
بازار کار ایران در رکود؛ تصویر دادهمحور از یک دوره پرتنش
به گزارش بازارگون، بازار کار ایران از اواخر سال گذشته تاکنون یکی از پرتنشترین دورههای خود را پشت سر گذاشته است. افزایش نااطمینانی اقتصادی، کاهش ثبات کسبوکارها و آغاز جنگ از اسفند ۱۴۰۴، روند اشتغال را با اختلال جدی مواجه کرده است.
بر اساس گزارش تازه «جابویژن» با عنوان تأثیر جنگ بر بازار کار، فضای استخدام در هفته دوم اردیبهشت ۱۴۰۵ همچنان در وضعیت رکودی قرار دارد.
کاهش ۵۳ درصدی فرصتهای شغلی
دادههای منتشرشده نشان میدهد حجم فرصتهای شغلی نسبت به میانگین سالهای گذشته حدود ۵۳ درصد کاهش یافته است. این افت معنادار نشان میدهد بازار هنوز به تعادل پیشین بازنگشته و تصمیمهای استخدامی با احتیاط انجام میشود.
بررسی روند ماههای گذشته تصویر نوسانی اما عمدتاً کاهشی را نشان میدهد:
- آذرماه با ثبات نسبی همراه بود.
- دیماه آغاز افت تدریجی بازار کار بود.
- بهمنماه نشانههایی از بهبود دیده شد.
- اما این بهبود پایدار نماند و روند نزولی دوباره تقویت شد.
ثبت ۲۰ هزار موقعیت شغلی جدید؛ نشانه بازگشت یا تداوم حداقلی؟
با وجود فشارهای ناشی از جنگ، بازار کار بهطور کامل متوقف نشده است. طبق دادههای «جابویژن»:
- از ابتدای جنگ تا پایان هفته دوم اردیبهشت، ۲۰ هزار موقعیت شغلی جدید ثبت شده است.
- ۷۵ درصد این فرصتها مربوط به دو هفته پایانی این بازه زمانی بوده است.
- حدود ۷۳۰۰ سازمان بهعنوان کارفرمای فعال در چرخه استخدام حضور داشتهاند.
در نگاه اول، این اعداد میتواند نشانهای از پویایی بازار تلقی شود. اما در تحلیل عمیقتر، این دادهها بیشتر بیانگر تداوم حداقلی جریان استخدام هستند، نه بازگشت به شرایط عادی.
بازار کار ایران در حال حاضر در وضعیت میانی قرار دارد؛ نه به مرحله توقف کامل رسیده و نه به سطح پایداری پیشین بازگشته است.
رفتار محتاطانه کارفرمایان در شرایط نااطمینانی
در چنین فضایی، بسیاری از بنگاهها سیاستهای توسعه منابع انسانی را بازنگری کردهاند. اولویت اصلی کسبوکارها اکنون:
- حفظ نیروی انسانی موجود
- مدیریت ریسک
- تعویق استخدامهای توسعهای
این تغییر رفتار، یکی از عوامل اصلی کاهش شتاب استخدام در ماههای اخیر محسوب میشود.
کدام شهرها بیشترین آسیب را دیدهاند؟
تحلیل جغرافیایی بازار کار نشان میدهد تأثیر بحران بهصورت نامتقارن توزیع شده است.
تهران و شیراز؛ بیشترین افت فرصتهای شغلی
- شیراز و تهران با افت ۸۰ تا ۸۲ درصدی در دوره درگیری، بیشترین کاهش فرصتهای شغلی را تجربه کردهاند.
- پس از آتشبس، تهران توانست بخشی از افت را جبران کند و میزان کاهش را به حدود ۵۷ درصد برساند.
- اما شیراز همچنان با افت نزدیک به ۷۹ درصد در وضعیت شکننده باقی مانده است.
قم و مشهد؛ بازگشتی کندتر از انتظار
قم و مشهد در دوره جنگ افت محدودتری داشتند، اما در مرحله پس از بحران با کاهش بیشتری در تقاضای نیروی کار مواجه شدند. روند ترمیم در این شهرها کندتر از پیشبینیها پیش رفته است.
بازار کار ایران در یک وضعیت میانی
برآیند دادهها نشان میدهد بازار کار ایران نه فروپاشیده و نه به شرایط پایدار گذشته بازگشته است. موتور استخدام خاموش نشده، اما با ظرفیت کامل نیز فعالیت نمیکند.
تصمیمگیریهای آتی سیاستگذاران، کارفرمایان و فعالان منابع انسانی باید بر اساس تحلیلهای دادهمحور انجام شود. برداشتهای هیجانی یا خوشبینانه بدون پشتوانه آماری میتواند به خطا در برنامهریزی منجر شود.
اثر قطعی اینترنت بر بازار کار ایران
در کنار شوکهای ناشی از جنگ، اختلال و قطع اینترنت نیز به یکی از پرهزینهترین ضربهها برای بازار کار ایران تبدیل شد. اقتصاد دیجیتال بخش قابلتوجهی از اشتغال مدرن را در خود جای داده و بسیاری از مشاغل خدماتی و خلاق بر بستر آنلاین فعالیت میکنند.
به همین دلیل، هرگونه محدودیت در دسترسی پایدار به اینترنت، مستقیماً بر حجم فرصتهای شغلی اثر میگذارد.
دادههای «جابویژن» نشان میدهد در دوره جنگ، کاهش فرصتهای شغلی در همه گروهها رخ داده است؛ اما شدت این ریزش با میزان وابستگی هر شغل به زیرساختهای آنلاین ارتباط مستقیم داشته است.
سقوط مشاغل دیجیتال؛ بیشترین افت در دیجیتال مارکتینگ و سئو
مشاغل دیجیتال در خط مقدم این افت قرار داشتهاند. بر اساس دادههای موجود:
- دیجیتال مارکتینگ و سئو: کاهش ۸۳ درصدی
- طراحی گرافیک: کاهش ۸۲ درصدی
- ترجمه و تولید محتوا: کاهش ۷۹ درصدی
این حوزهها برای فعالیت روزمره به اتصال پایدار به شبکه جهانی، ابزارهای ابری و پلتفرمهای آنلاین وابستهاند. اختلال در اینترنت عملاً چرخه کاری آنها را متوقف یا بهشدت محدود کرده است.
برای مثال، توقف کمپینهای تبلیغاتی، قطع دسترسی به ابزارهای تحلیل داده و اختلال در ارتباط با مشتریان خارجی، مستقیماً تقاضای نیروی انسانی در این بخشها را کاهش داده است.
مشاغل فیزیکی؛ تابآوری بیشتر در بحران
در مقابل، مشاغلی که وابستگی کمتری به اینترنت دارند، افت کمتری را تجربه کردهاند.
گروههایی مانند:
- نگهبانی
- بهداشت، ایمنی و محیطزیست (HSE)
با حدود ۵۰ درصد کاهش، کمترین افت را ثبت کردهاند. همچنین گروه فروشنده و بازاریاب حضوری با کاهش ۵۷ درصدی، نسبت به مشاغل دیجیتال تابآوری بیشتری نشان داده است.
این تفاوت نشان میدهد زیرساخت اینترنت در اقتصاد امروز صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه بخشی از شالوده اشتغال مدرن محسوب میشود.
اینترنت؛ زیرساخت اشتغال در اقتصاد دیجیتال
در شرایط بحران، انتظار میرود سیاستگذاریها بر حفظ پایداری زیرساختهای کلیدی، بهویژه اینترنت، متمرکز شود. چراکه اقتصاد دیجیتال سهم رو به رشدی در اشتغال شهری و مشاغل تخصصی دارد.
اختلال گسترده اینترنت در دوره تنشهای اخیر، علاوه بر کاهش درآمد کسبوکارهای آنلاین، مستقیماً به افت تقاضای نیروی کار در این حوزه انجامیده است.
