غلامحسین محمدی سرپرست تأمین اجتماعی شد
«بازارگون» تورم تیرماه اقلام خوراکی را بررسی کرددو روایت از تورم خوراکیها
به گزارش بازارگون، تازهترین گزارش مرکز آمار ایران نشان میدهد تورم ماهانه گروه «خوراکیها و آشامیدنیها» به ۲.۵ درصد رسیده؛ رقمی که نسبت به خرداد کاهش قابل توجهی را نشان میدهد. اما مرور جزئیات همین گزارش روایت متفاوتی را پیش روی اقتصاد خانوار قرار میدهد. اگرچه سرعت رشد قیمتها کاهش یافته، اما سطح قیمت مواد غذایی همچنان در یکی از بالاترین سطوح سالهای اخیر قرار دارد؛ بهگونهای که تورم نقطهبهنقطه این گروه به ۱۲۸.۱ درصد و تورم سالانه آن به ۹۷.۵ درصد رسیده است. به بیان دیگر، خانوارها برای خرید همان سبد خوراکی نسبت به تیر سال گذشته به طور متوسط بیش از دو برابر هزینه پرداخت میکنند و میانگین قیمت مواد غذایی در یک سال گذشته نیز تقریباً دو برابر شده است.
همین ترکیب از کاهش شتاب تورم ماهانه و تداوم تورم بسیار بالا در مقیاس سالانه، مهمترین ویژگی گزارش تیرماه را شکل میدهد. روند تغییرات قیمتها نشان میدهد بازار مواد غذایی نه وارد فاز کاهش قیمت شده و نه حتی به ثبات رسیده است؛ بلکه صرفاً از شدت جهشهای ماهانه کاسته شده است. در چنین شرایطی، هرچند سرعت افزایش هزینههای خوراکی نسبت به ماه قبل کمتر شده، اما فشار انباشته تورم همچنان بر سفره خانوارها باقی مانده است.
با این حال، شاید مهمترین نکته گزارش تیرماه نه کاهش تورم ماهانه، بلکه تغییر کانونهای گرانی باشد. بررسی زیرگروههای خوراکی نشان میدهد موتور افزایش قیمت در تیرماه نسبت به ماههای گذشته تغییر کرده است. گروههایی که در ماههای قبل بیشترین نقش را در رشد قیمتها داشتند، جای خود را به کالاهای دیگری دادهاند و همین جابهجایی، تصویری متفاوت از وضعیت بازار مواد غذایی ارائه میکند.
انتقال موتور گرانی
یکی از مهمترین تغییرات گزارش تیرماه، کاهش قیمت ماهانه انواع گوشت است؛ گروهی که طی ماههای گذشته یکی از پیشرانهای اصلی تورم خوراکیها محسوب میشد. بر اساس گزارش مرکز آمار، تورم ماهانه «گوشت قرمز و فرآوردههای آن» به منفی ۴.۷ درصد و «گوشت مرغ و گوشت ماکیان» به منفی ۵.۲ درصد رسیده است. این ارقام نشان میدهد قیمت این دو گروه نسبت به خردادماه کاهش یافته است؛ اتفاقی که میتواند بخشی از افت تورم ماهانه خوراکیها را توضیح دهد.
با این حال، کاهش قیمت ماهانه گوشت به معنای بازگشت این بازار به شرایط عادی نیست. تورم نقطهبهنقطه گوشت قرمز همچنان ۱۴۵.۲ درصد و برای گوشت مرغ ۱۴۹.۲ درصد گزارش شده است؛ یعنی این اقلام همچنان نسبت به تیر سال گذشته بیش از دو برابر گرانتر هستند. به عبارت دیگر، افت قیمت در یک ماه اخیر تنها بخش کوچکی از افزایش قیمتهای انباشته ماههای گذشته را جبران کرده و هنوز فاصله محسوسی با سطح قیمتهای سال قبل وجود دارد.
در مقابل، گروههایی که سهم بالایی در مصرف روزمره خانوارها دارند، همچنان روند افزایشی خود را حفظ کردهاند. تورم ماهانه حبوبات به ۸.۳ درصد رسیده که بالاترین نرخ در میان اغلب زیرگروههای خوراکی است. همچنین گروه «چای، قهوه، کاکائو، نوشابه و آبمیوههای غیرالکلی» با تورم ماهانه ۵.۵ درصد، «میوه و خشکبار» با ۴.۸ درصد، «شکر، مربا، عسل، شکلات و شیرینی» با ۴.۳ درصد و «روغنها و چربیها» با ۳.۵ درصد همچنان در میان گروههای با بیشترین افزایش قیمت قرار دارند.
این جابهجایی نشان میدهد اگرچه بخشی از فشار تورمی از بازار گوشت کاسته شده، اما گرانی به سایر اقلام پرمصرف خانوار منتقل شده است؛ کالاهایی که در بسیاری از خانوادهها به صورت روزانه مصرف میشوند و افزایش قیمت آنها به شکل مستقیم در هزینههای جاری خانوار منعکس میشود.
نان و روغن؛ تورمهای سهرقمی همچنان پابرجاست
هرچند کاهش قیمت گوشت بخشی از فشار تورمی تیرماه را تعدیل کرده، اما بررسی شاخصهای بلندمدت نشان میدهد برخی از مهمترین اقلام سبد غذایی همچنان با تورمهای بیسابقه مواجه هستند. در صدر این فهرست، «روغنها و چربیها» قرار دارند؛ گروهی که با ثبت تورم نقطهبهنقطه ۲۶۱.۵ درصدی، همچنان رکورددار رشد قیمت در میان همه زیرگروههای خوراکی است. به بیان دیگر، هزینه خرید انواع روغن و چربی نسبت به تیر سال گذشته بیش از سه و نیم برابر شده است. اگرچه تورم ماهانه این گروه در تیر به ۳.۵ درصد محدود شده، اما فاصله قیمتها با سال گذشته همچنان بسیار زیاد است و آثار جهشهای قیمتی ماههای قبل در بازار این کالا باقی مانده است.
پس از روغنها، «نان و غلات» قرار دارد؛ گروهی که به دلیل سهم بالای آن در سبد مصرفی خانوار، همواره یکی از حساسترین اجزای شاخص خوراکیها محسوب میشود. تورم نقطهبهنقطه این گروه به ۱۴۶.۷ درصد رسیده و تورم سالانه آن نیز ۱۲۲.۸ درصد گزارش شده است. در مقابل، تورم ماهانه نان و غلات ۵.۹ درصد بوده که بیش از دو برابر تورم ماهانه کل گروه خوراکیهاست و نشان میدهد روند افزایش قیمت در این بخش همچنان ادامه دارد.
اهمیت این دو گروه تنها به ارقام بالای تورم محدود نمیشود. نان و روغن از کالاهای پایه در الگوی مصرف خانوارهای ایرانی هستند و تغییرات قیمت آنها، برخلاف برخی کالاهای فصلی، به سرعت در هزینه روزانه خانوار منعکس میشود. از این منظر، حتی در شرایطی که بخشی از بازار مواد غذایی با کاهش قیمت ماهانه مواجه شده، استمرار رشد قیمت در این اقلام میتواند مانع از کاهش محسوس فشار معیشتی شود.
دو روایت متفاوت از بازار خوراکیها
بررسی جزئیات گزارش تیرماه نشان میدهد بازار مواد غذایی در حال تجربه دو روند متفاوت است. از یک سو، برخی کالاها پس از جهشهای سنگین ماههای گذشته وارد فاز اصلاح قیمت شدهاند؛ نمونه بارز آن گوشت قرمز و گوشت مرغ است که هر دو در تیرماه تورم ماهانه منفی ثبت کردهاند. از سوی دیگر، گروههایی مانند حبوبات، نان، میوه، چای، قند و شکر و روغن همچنان با افزایش قیمت مواجه هستند و عملاً نقش پیشرانهای جدید تورم خوراکی را بر عهده گرفتهاند.
همین تغییر، تصویر متفاوتی از تورم تیرماه ارائه میدهد. کاهش تورم ماهانه خوراکیها بیش از آنکه ناشی از افت عمومی قیمتها باشد، حاصل کاهش قیمت در چند گروه مشخص است؛ در حالی که بخش قابل توجهی از اقلام پرمصرف همچنان در مسیر افزایش قیمت قرار دارند. به همین دلیل، افت تورم ماهانه را نمیتوان به معنای پایان فشار قیمتی بر بازار مواد غذایی تعبیر کرد.
از سوی دیگر، فاصله میان تورم ماهانه و تورم نقطهبهنقطه نیز نشان میدهد بخش بزرگی از افزایش قیمتها پیش از این رخ داده و اکنون در سطح عمومی قیمتها تثبیت شده است. تورم ماهانه تنها سرعت تغییر قیمتها را در یک بازه کوتاه نشان میدهد، اما تورم نقطهبهنقطه ۱۲۸.۱ درصدی گروه خوراکیها و آشامیدنیها بیانگر آن است که خانوارها همچنان با سطحی از قیمتها روبهرو هستند که نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده است.
گرانی از سفره عقب ننشسته است
گزارش تیرماه مرکز آمار، بیش از آنکه از کاهش فشار تورمی بر مواد غذایی حکایت داشته باشد، از تغییر الگوی افزایش قیمتها خبر میدهد. شتاب تورم ماهانه نسبت به ماه قبل کاهش یافته و برخی بازارها مانند گوشت نشانههایی از تعدیل قیمت را تجربه کردهاند، اما در مقابل، کالاهای پایهای مانند نان، روغن، حبوبات، چای، قند و شکر همچنان در مسیر افزایش قیمت قرار دارند و تورمهای نقطهبهنقطه سهرقمی در بسیاری از زیرگروههای خوراکی نیز پابرجاست.
در چنین شرایطی، مهمترین پیام گزارش تیرماه را باید در تفکیک میان «کاهش سرعت گرانی» و «کاهش قیمتها» جستوجو کرد. آنچه در آمارهای این ماه دیده میشود، افت آهنگ رشد قیمتهاست، نه بازگشت قیمت مواد غذایی به سطوح پایینتر. به همین دلیل، اگرچه تورم ماهانه خوراکیها در تیر به ۲.۵ درصد رسیده، اما سبد غذایی خانوار همچنان تحت تأثیر موجی از افزایش قیمت قرار دارد که طی یک سال گذشته، هزینه تأمین آن را تقریباً دو برابر کرده است.
اخبار اقتصاد کلان را اینجا بخوانید.
