غلامحسین محمدی سرپرست تأمین اجتماعی شد
عضو هیات رییسه اتاق تهران در گفتوگو با «بازارگون»:بدون اصلاحات، توافق معجزه نمیکند
در حالی که فضای اقتصادی کشور در روزهای اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر گمانهزنیها درباره آینده مذاکرات و همچنین نوسانات بازار ارز و طلا قرار گرفته، بحث درباره پیامدهای احتمالی توافق ایران و آمریکا و اثرات آن بر متغیرهای کلان اقتصادی بار دیگر به کانون توجه فعالان و تحلیلگران اقتصادی بازگشته است. در همین چارچوب، مهراد عباد، عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی تهران، در گفتوگویی تفصیلی با «بازارگون» به بررسی ابعاد مختلف این وضعیت و اثرات احتمالی آن بر ساختار اقتصاد کشور پرداخته است.
او در ابتدای این گفتوگو با اشاره به اینکه در صورت پیش رفتن روندها به سمت توافق، مجموعهای از متغیرهای کلان اقتصادی تحت تأثیر قرار خواهند گرفت، گفت: «اگر اتفاقات به خوبی پیش برود و در نهایت به یک توافقی بین طرفین برسند که چارچوبهایش الان تا حدی مشخص شده، در نهایت چند آیتم از این توافق میتواند تأثیر مستقیم روی بهبود شرایط اقتصادی ما بگذارد.»
عباد در ادامه مهمترین آثار اقتصادی چنین توافقی را اینگونه توضیح داد: «یکی از مهمترینها برداشته شدن تحریمهاست. دوم ارتباط مجدد سیستم بانکی ما با بانکهای جهانی و به نوعی بازگشت سوئیفت و السی به اقتصادمان است. از طرف دیگر از نظر روانی هم تأثیر خیلی مثبتی میگذارد و میتواند خیلی از حبابها را بشکند.»
او در توضیح اثرات روانی این تحولات به وضعیت بازارها اشاره کرد و افزود: «همین الان هم شاهد هستیم که ارز به نوعی در حال کاهش است، حتی طلا و سکه هم رو به کاهش بودهاند. از نظر بار روانی هم مسلماً اثرگذار است.»
عباد در ادامه یکی دیگر از محورهای مهم را بازگشت منابع ارزی کشور دانست و گفت: «موضوع دیگر بازگشت داراییهای ایران در خارج از کشور است؛ میلیاردها دلار سهام و دارایی. ما در این سالها صادرات نفت داشتهایم ولی نتوانستهایم پول آن را برگردانیم. همین بازگشت خودش خیلی کمک میکند چون یکی از معضلات اقتصاد ما کمبود منابع ارزی است و این موضوع مسلماً میتواند به افزایش ارزش پول ملی هم کمک کند.»
هشدار درباره انتظارات از توافق
این عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی در ادامه با تأکید بر اینکه نباید انتظار تغییرات سریع و جهشی از توافق احتمالی داشت، گفت: «باید توجه کنیم که بهیکباره نباید انتظار معجزه داشته باشیم. این اتفاقات گامبهگام میافتد. مخصوصاً بحث تحریمها زمانبر است و برگشت سیستم بانکی ایران به سیستم بانکی دنیا شاید لازم باشد ما زیرساختهایمان را تقویت کنیم.»
او با اشاره به فاصله ایران از تجارت جهانی در سالهای اخیر افزود:«حدود ۱۵ تا ۲۰ سال است که ما از تجارت جهانی به دور بودهایم و روشهای خودمان را انجام دادهایم. الان خیلی از مدیران جوان بازرگانی و فعالان این حوزه از این ابزارها استفاده نکردهاند.» عباد تأکید کرد که پس از توافق، مسیر اقتصاد کشور نه بهصورت ناگهانی، بلکه به شکل «گامبهگام» به سمت بهبود حرکت خواهد کرد.
ضرورت اصلاحات داخلی همزمان با گشایش خارجی
او در ادامه با اشاره به ریشههای داخلی بخشی از مشکلات اقتصادی گفت: «بخش دیگری از مشکلات ما به واسطه تحریمهای خارجی بوده، ولی بخش مهمی هم به ناکارآمدیها و روندها و رویههای غلطی برمیگردد که در این سالها دولتهای مختلف برای کسبوکارها ایجاد کردهاند.»
به گفته او، بدون اصلاح این روندها، اثر گشایشهای خارجی نیز کامل نخواهد بود: «اگر این روندها اصلاح نشود، این دو موضوع مکمل هم نمیشوند که بتوانند اقتصاد ما را یکدفعه شکوفا کنند.» عباد همچنین به وضعیت مقررات تجارت خارجی اشاره کرد و گفت: «در واردات و صادرات، در این سالها آنقدر سهمیه و محدودیت گذاشته شده که قوانین خیلی پیچیده و دستوپاگیر شده است.»
او در ادامه با اشاره به تعدد نهادها و کارگروههای تصمیمگیری در حوزه اقتصادی گفت: «چندین و چند کارگروه تشکیل شده و شنیده میشود که این کارگروهها فعال هستند، اما مهم این است که موازیکاری نشود. باید یک مرجع واحد بتواند ریلگذاری کند که مشخص شود در دوره پساتوافق دولت و بخش خصوصی چه کارهایی باید انجام دهند.»
عباد تأکید کرد که نبود هماهنگی نهادی میتواند به از دست رفتن فرصتهای اقتصادی منجر شود:«اگر از الان برنامه جامع نداشته باشیم، فرصت از دست میرود.» او در ادامه با اشاره به تجربه دوره برجام افزود:«در دوره قبل وقتی برجام امضا شد، سیل شرکتهای خارجی وارد ایران شدند؛ نمایشگاه نفت و گاز بود و اصلاً هتلها جا نداشتند، اما آن زمان برنامهریزی کافی در داخل وجود نداشت. اگر مدیریت درستی نباشد، این فرصتها به نتیجه مطلوب منجر نمیشود.»
سیاستهای تجاری و موضوع تعرفه
عباد در ادامه گفتوگو به ابزارهای سیاست تجاری اشاره کرد و گفت: «تعرفه یکی از ابزارهای اقتصاد جهانی است، اما ما کمتر از آن استفاده کردهایم و بیشتر به سمت ممنوعیت و محدودیت رفتهایم. در دنیا تعرفه ابزار تنظیم تجارت است، اما ما انواع محدودیتها را جایگزین کردهایم.»
وی در توضیح بیشتر به صنعت خودرو اشاره کرد و گفت: «در خودرو تعرفه همیشه بالا بوده، ولی هیچوقت کمک نکرده که این صنعت به یک قطب منطقهای تبدیل شود.»
این عضو هیات رییس اتاق بازرگانی تهران تأکید کرد که سیاست تجاری باید بر اساس استانداردهای جهانی و با حفظ تعادل تنظیم شود.
عباد در ادامه گفتوگو با اشاره به ساختار کلی اقتصاد کشور گفت: «اقتصاد ما ترکیبی از رویکرد نهادگرا و تا حدی ایدئولوژیک شده است، در حالی که در دنیا استانداردهای مشخصی برای تعامل اقتصادی وجود دارد. متأسفانه در ایران بعضی وقتها نگاه منفی نسبت به اقتصاد بازار آزاد وجود دارد، در حالی که هیچ کشوری بدون ارتباط عادی با اقتصاد جهانی توسعه پیدا نکرده است.»
این عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی در بخش دیگری از گفتوگو به مسئله رقابت و انحصار اشاره کرد و گفت:
«مشکل ما ایجاد انحصار است. وقتی رقابت حذف شود، تولیدکننده داخلی هم انگیزهای برای ارتقای کیفیت ندارد.» او در ادامه افزود:«اگر شرکتهای خارجی وارد شوند، تولیدکننده داخلی مجبور میشود کیفیت خود را بالا ببرد. حذف رقابت در نهایت به ضرر تولید داخل تمام میشود.»
سرمایهگذاری خارجی و موانع داخلی
عباد در ادامه با اشاره به وضعیت سرمایهگذاری خارجی گفت:
«در چند سال گذشته نرخ سرمایهگذاری خارجی عملاً نزدیک به صفر بوده است. به طوری که سال گذشته تنها چند شرکت افغانستانی برای سرمایهگذاری در ایران داوطلب شدند»
او مهمترین موانع را اینگونه برشمرد:
«شاخصهای اقتصادی ما از جمله آزادی اقتصادی، سهولت کسبوکار و ادراک فساد در وضعیت مناسبی نیستند. سرمایهگذاران بر اساس این شاخصها تصمیمگیری میکنند و ما در این شاخصها وضعیت مطلوبی نداریم. وقتی ارتباط بانکی با دنیا قطع است و ثبات اقتصادی وجود ندارد، سرمایهگذار خارجی وارد نمیشود.»
عباد تأکید کرد: «باید فرآیندهای کسبوکار را ساده، دیجیتالی و متمرکز کنیم و بستر پایدار ایجاد شود.»
او درباره بخشهای جذاب برای سرمایهگذاری گفت: «نفت و گاز همچنان مهمترین حوزه است، چون سالها سرمایهگذاری جدی در آن انجام نشده است. بعد از آن پتروشیمی، فولاد، معادن و صنایع غذایی ظرفیت بالایی دارند.»
عباد همچنین به ظرفیتهای کمتر بهرهبرداریشده اشاره کرد و افزود: «در حوزه فرش، پسته و زعفران هم میتوان با سرمایهگذاری خارجی، احیای جدی ایجاد کرد. شرط اصلی این است که اقتصاد باثبات داشته باشیم؛ در غیر این صورت هیچ سرمایهگذار خارجی وارد نمیشود.»
اخبار اقتصاد کلان را اینجا بخوانید.
